Terror w komunistycznej Czechosłowacji
Po zakończeniu II wojnie światowej alianci postanowili powrócić do formy jednego czesko-słowackiego państwa. W 1948 r. władzę w państwie przejęli komuniści. Prezydentem Czechosłowacji został Klement Gottwald, zaś premierem Antonin Zapatocky. Nowa władza utworzyła w 1950 roku Ministerstwo Bezpieczeństwa Narodowego z Ladislavem Koprivą na czele. Do zadań nowego urzędu należało represjonowanie przeciwników politycznych poprzez pozbawianie ich pracy, aresztowania, wysiedlania oraz pokazowe procesy polityczne. Represje dotykały członków Partii Narodowo-Socjalistycznej, Ludowej oraz Socjaldemokratycznej. Ale dotyczyły także Kościoła katolickiego w postaci np. nadzoru policyjnego nad arcybiskupem Pragi Josefem Beranem. W wielu wytoczonych procesach zapadały wyroki śmierci dla osób oskarżonych o szpiegostwo i zdradę interesów państwa. W 1952 r. zginął m.in. były Sekretarz Generalny Komunistycznej Partii Czechosłowacji Rudolf Slanski oraz minister spraw zagranicznych Vladimir Clementis.
W wyniku wszechogarniającego terroru i pogarszających się warunków pracy, 30 maja 1953 r., na ulice czechosłowackich miast wyszły tysiące niezadowolonych ludzi. Największe demonstracje miały miejsce w Pradze, Ostrawie oraz Pilznie, gdzie śmierć w wyniku starcia z policją poniosło sześciu manifestantów.
W 1956 r. Biuro Polityczne KC KPCz przyznało, że w Czechosłowacji doszło do „naruszenia prawa”, za co winą obarczono Rudolfa Slanskiego. Fakt ten zakończył dyskusję społeczną na ten temat.
Rok później prezydentem Czechosłowacji został Antonin Novotny, który równocześnie zajmował stanowisko I sekretarza KC KPCz. W 1960 r. uchwalona została nowa konstytucja, która zmieniała nazwę państwa na Czechosłowacka Republika Socjalistyczna (CSRS) oraz likwidowała uprawnienia władz słowackich. Przeciwko reformom stawał m.in. tygodnik „Literarni nowiny” wydawany przez buntowniczy Czechosłowacki Związek Literatów. Ostatecznie pismo zostało zlikwidowane przez władze w 1967 roku.
Od 1963 r. związki opozycyjne próbowały odkłamywać historię najnowszą, wydając utwory wolne od myśli socjalistycznej, a także organizując spotkania naukowe m.in. studia nad gospodarką pod kierunkiem prof. Oty Sika. Dnia 31 października 1967 r., po awarii oświetlenia w akademikach w Pradze, studenci zorganizowali nocną manifestację pod hasłem „Więcej światła”, która została brutalnie rozpędzona przez policję. To wydarzenie było bezpośrednią przyczyną usunięcia Novotnego ze stanowiska I sekretarza KC KPCz. Jednak nadal pełnił funkcję prezydenta. Nowym pierwszym sekretarzem został w 1968 r. Alexander Dubcek.
Dubcek w pierwszych miesiącach swojego urzędowania stworzył warunki do zapoznania społeczeństwa z ogromem represji w latach 50-tych. Zaczęto prace nad nowym programem działania partii. Równocześnie osłabł nadzór nad prasą, aż do ostatecznego zniesienia cenzury, co pozwoliło na podjęcie pełnego rozrachunku z przeszłością.
Studenci ostrą krytykę formułowali w czasopiśmie „Student”. Zaś dziennikarze w tygodniku „Reporter” zamieszczali relacje z kraju i ze świata, a także wnikliwe reportaże i komentarze dotyczące Polski, pisane przez Jirego Lederera. Powszechne stało się wydawanie książek, które wcześnie były zakazane przez partię m.in. książka Mnacka o mechanizmach władzy w komunistycznej Słowacji. Ważnymi konsekwencjami przemian politycznych w Czechosłowacji były rehabilitacje osób niewinnie skazanych oraz usuwanie ze stanowisk ludzi odpowiedzialnych za łamanie prawa, stosowanie tortur i inscenizowanie procesów politycznych.
W wyniku tych przemian i pod wpływem publicznej krytyki Antonin Novotny zrezygnował z urzędu prezydenta 22 marca 1968 roku. Jego stanowisko państwowe objął 8 kwietnia 1968 roku generał Ludvik Svoboda. Szefem nowego rządu został Oldrich Cernik, zaś wicepremierem Ota Sik. Był to wybór, który miał uspokoić reakcje władz radzieckich w Moskwie na przemiany w Czechosłowacji.