ŻYWA HISTORIA NIEPODLEGŁOŚCI – 2 – Ignacy Jan Paderewski: wybitny kompozytor i dyplomata

Ignacy Jan Paderewski (ur. 6 listopada 1860 w Kuryłówce, zm. 29 czerwca 1941 w Nowym Jorku) – wybitny polski kompozytor, polityk (premier w 1919 roku), dyplomata, mąż stanu.

Dzieciństwo

Po śmierci matki Polikseny jego jedynym opiekunem był ojciec, który za udział w powstaniu listopadowym musiał odbyć karę roku więzienia w Kijowie. Przez ten czas małym Ignacym opiekowała się ciotka. Od dzieciństwa był uzdolniony muzycznie i grał na starym, rodzinnym fortepianie. W wieku 12 lat rozpoczął naukę w Instytucie Muzycznym noszącym potem nazwę Konserwatorium Warszawskie. Po jego ukończeniu utrzymywał się z grania na przyjęciach i weselach oraz nauki gry na fortepianie.

Kariera muzyczna i życie prywatne

W 1880 roku zawarł pierwsze związek małżeński. Jego wybranką była Antonina Korsakówna. Ich małżeństwo nie trwało niestety długo. Po roku czasu jego żona zmarła i pozostawiła go z zaledwie kilkumiesięcznym synem Alfredem. Zaraz po tym razem z synem wyjechał do Berlina doskonalić swój warsztat na studiach muzycznych. Podczas zagranicznych wyjazdów Paderewski poznał wiele słynnych osobliwości m.in. znaną polską aktorkę Helenę Modrzejewską. Ona zafascynowana jego talentem przekazała mu dużą kwotę pieniężną na doskonalenie gry. Dzięki temu mógł on kontynuować naukę w Wiedniu u polskiego pianisty, kompozytora i nauczyciela Teodora Leszetyckiego. To właśnie on polecił go konserwatorium w Strasburgu, w którym Paderewski pracował w latach 1880-1888. W Wiedniu w 1887 roku zadebiutował własnym recitalem, a odniesiony sukces pozwolił mu na wyjazd do stolicy Francji-Paryża. W 1899 roku ożenił się z Heleną Górską. Pomimo zakupienia dworku w Polsce Paderewscy zamieszkali w Morges, niedaleko szwajcarskiej Lozanny. Na jego zlecenie w 1908 roku rzeźbiarz Antoni Wiwulski wykonał pomnik upamiętniający zwycięstwo wojsk polskich nad zakonem krzyżackim w bitwie pod Grunwaldem. Posąg został odsłonięty w pięćsetną rocznicę bitwy w 1910 roku w Krakowie w obecności ponad 15 osób. Paderewski wygłosił wtedy przemówienie o wymowie niepodległościowej.

Ojciec niepodległości. Przyjaźń z prezydentem Stanów Zjednoczonych

W czasie I wojny światowej działał w Generalnym Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, założonym przez Henryka Sienkiewicza w styczniu 1915 r. w Vevey w Szwajcarii. W lutym 1915 r. wyjechał ze Szwajcarii i poprzez Francję, a następnie Wielką Brytanię dotarł do Stanów Zjednoczonych. W USA prowadził bardzo aktywną działalność na rzecz niepodległości Polski. Zorganizował ponad 300 spotkań połączonych z koncertami, na których przemawiał i zachęcał do udzielania pomocy walczącym o wolność Polakom. Dzięki osobistym wpływom dotarł do prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona, przekonując go do wsparcia sprawy polskiej. W styczniu 1917 r. przedstawił mu memoriał dotyczący konieczności odbudowy niepodległego państwa polskiego. Odegrał ogromną rolę w pozyskaniu Polonii amerykańskiej dla stanowiska prokoalicyjnego, które zaowocowało blisko 30 tys. ochotników, którzy z USA dotarli do Armii Polskiej we Francji. 28 sierpnia 1917 r. wszedł w skład Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, zostając jego przedstawicielem w Stanach Zjednoczonych. W dużej mierze przyczynił się do tego, że w ogłoszonym 8 stycznia 1918 r. orędziu prezydenta T. W. Wilsona znalazł się punkt dotyczący odbudowy niepodległej Polski. Istotną rolę odegrał także w przyjęciu 3 czerwca 1918 r. deklaracji, w której Wielka Brytania, Francja i Włochy uznawały powstanie zjednoczonej i wolnej Polski za warunek sprawiedliwego i trwałego pokoju w Europie.

25 grudnia 1918 r. Paderewski przybył do Gdańska na pokładzie brytyjskiego krążownika „Concord”. Następnego dnia przyjechał do Poznania. Jego wizyta wywołała wielką patriotyczną manifestację, przyczyniając się do wybuchu Powstania Wielkopolskiego.

Prezes Rady Ministrów
16 stycznia 1919 r. powołany został przez Józefa Piłsudskiego na stanowisko prezesa Rady Ministrów oraz jednocześnie ministra spraw zagranicznych. 9 grudnia 1919 r. ustąpił z funkcji premiera.

Paderewski-dyplomata

W styczniu 1920 r. wyjechał do Szwajcarii. Nadal jednak reprezentował Polskę, będąc m.in. delegatem przy Radzie Ambasadorów i delegatem do Ligi Narodów. W 1921 r. opuścił Europę i udał się do USA.

Paderewski- przeciwnik sanacji

W latach trzydziestych zaangażował się w proces jednoczenia sił opozycyjnych wobec rządów sanacji. W 1937 r. poparł ideę zjednoczenia Narodowej Partii Robotniczej, Chrześcijańskiej Demokracji i Związku Hallerczyków w ramach Stronnictwa Pracy.

Okres okupacji

Po wybuchu drugiej wojny światowej objął przewodnictwo powstałej w grudniu 1939 r. we Francji Rady Narodowej RP. W sierpniu 1940 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, szukając ponownie pomocy dla Polski. Zmarł 29 czerwca 1941 r. w Nowym Jorku. Pochowano go na cmentarzu wojskowym Arlington w Waszyngtonie.

Kamil Maciągowski